Kısa cevap
KDV tevkifatı, bir işlemde hesaplanan KDV'nin satıcı yerine alıcı tarafından (vergi sorumlusu sıfatıyla) 2 No.lu KDV beyannamesiyle beyan edilip ödenmesidir. Tam tevkifatta KDV'nin tamamı, kısmi tevkifatta Tebliğde belirlenen oranda bir kısmı (ör. temizlik 9/10, yemek servisi 5/10, yük taşımacılığı 2/10) alıcı tarafından ödenir. Kısmi tevkifatta satıcının yüklendiği KDV indirimle giderilemezse tevkif edilen tutar kadar iade hakkı doğar.
KDV tevkifatı nedir?
KDV Kanunu'nun 9. maddesi, vergi alacağının güvence altına alınması amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığına işleme taraf olanları vergi sorumlusu tayin etme yetkisi verir. Tevkifat bu yetkiyle uygulanır: alıcı, satıcıya ödeyeceği KDV'nin tamamını veya bir kısmını ödemez; bu tutarı 2 No.lu KDV beyannamesiyle kendisi beyan edip öder.
Tam tevkifat ile kısmi tevkifat farkı
| Tam tevkifat | Kısmi tevkifat | |
|---|---|---|
| Kapsam | Hesaplanan KDV'nin tamamı alıcıca beyan edilir | Tebliğde belirlenen oranda kısmı alıcıca beyan edilir |
| Tipik örnekler | Türkiye'de ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezi bulunmayanların yaptığı işlemler; isteğe bağlı tam tevkifat | Yapım işleri, temizlik, işgücü temini, yemek servisi, taşımacılık, hurda ve metal teslimleri |
| Satıcıya iade | Genellikle söz konusu değildir | Tevkif edilen tutar kadar iade hakkı doğabilir |
| Beyanname | Alıcı 2 No.lu beyanname | Satıcı 1 No.lu beyannamede iki tabloda, alıcı 2 No.lu beyannamede |
Tam tevkifat Tebliğde sayılan işlemlerle sınırlıdır. İsteğe bağlı tam tevkifat uygulamasında alıcı, yazılı bir yıllık sözleşmeyle anlaştığı satıcılardan belirli kısmi tevkifatlı işlemlere ilişkin alımlarında KDV'nin tamamını sorumlu sıfatıyla beyan edip öder; sözleşme örneği ve satıcı listesi vergi dairesine verilir.
Kısmi tevkifat oranları
KDV Genel Uygulama Tebliği'nin (I/C-2.1.3) bölümündeki oranlar (tevkifat, belirli alıcılar yönünden uygulanır):
Hizmetler
| İşlem | Oran |
|---|---|
| Yapım işleri ile birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık, etüt-proje hizmetleri | 4/10 |
| Etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim ve benzeri hizmetler | 9/10 |
| Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tadil, bakım ve onarım | 7/10 |
| Yemek servis ve organizasyon hizmetleri | 5/10 |
| İşgücü temin hizmetleri | 9/10 |
| Yapı denetim hizmetleri | 9/10 |
| Fason tekstil ve konfeksiyon, çanta ve ayakkabı dikim işleri | 7/10 |
| Turistik mağazalara verilen müşteri bulma/götürme hizmetleri | 9/10 |
| Spor kulüplerinin yayın, reklam ve isim hakkı gelirlerine konu işlemleri | 9/10 |
| Temizlik, çevre ve bahçe bakım hizmetleri | 9/10 |
| Yük taşımacılığı hizmeti | 2/10 |
| Servis taşımacılığı hizmeti | 5/10 |
| Her türlü baskı ve basım hizmetleri | 7/10 |
| Kamu kurumları, bankalar, sigorta şirketleri gibi alıcılara verilen, Tebliğde özel belirlenmeyen diğer hizmetler | 5/10 |
| Ticari reklam hizmetleri | 3/10 |
Teslimler
| İşlem | Oran |
|---|---|
| Külçe metal teslimleri | 7/10 |
| Bakır, çinko, alüminyum ve kurşun ürünlerinin teslimi | 7/10 |
| İstisnadan vazgeçenlerin hurda ve atık teslimi | 7/10 |
| Hurda ve atıklardan elde edilen hammadde teslimi | 9/10 |
| Pamuk, tiftik, yün, yapağı, ham post ve deri teslimi | 9/10 |
| Ağaç ve orman ürünleri teslimi | 5/10 |
| Devlet Malzeme Ofisine yapılan diğer teslimler | 2/10 |
| Demir-çelik ürünlerinin teslimi | 5/10 |
Alıcı ayrımı ve kapsam
Tevkifatın uygulanıp uygulanmayacağı yalnız işlemin türüne değil alıcının kim olduğuna da bağlıdır. Tebliğ, alıcıları (I/C-2.1.3.1/a) ve (b) ayrımlarıyla tanımlar; bazı işlemlerde yalnız (b) grubundaki kamu kurumları, bankalar gibi alıcılar tevkifat yapar. Örneğin yapım işlerinde (a) grubundaki alıcılar için KDV dahil bedeli 5 milyon TL ve üzerindeki işler kapsamdadır. Her işlemin kapsam ve istisnaları Tebliğin ilgili bölümünden kontrol edilmelidir.
Tevkifat alt sınırı
Kısmi tevkifat kapsamındaki bir işlemin KDV dahil bedeli, işlemin yapıldığı yıl için Vergi Usul Kanunu'nun 232. maddesine göre belirlenen fatura düzenleme sınırını aşmıyorsa tevkifat uygulanmaz. Sınır aşılırsa tutarın tamamı üzerinden tevkifat yapılır. Tevkifattan kaçınmak için bedel parçalara bölünemez; bütünlük arz eden alımların toplamına bakılır.
Not
Fatura düzenleme sınırı her yıl yeniden belirlenir. İşlemin yapıldığı yılın tutarı için ilgili yılın VUK Genel Tebliğine bakılmalıdır.
Fatura düzeni
Tevkifata tabi işlemlerde satıcının faturasında "İşlem Bedeli", "Hesaplanan KDV", "Tevkifat Oranı", "Alıcı Tarafından Tevkif Edilecek KDV Tutarı", "Tevkifat Dahil Toplam Tutar" ve "Tevkifattan Sonra Tahsil Edilmesi Gereken Toplam Bedel" ayrıca gösterilir.
Örnek
KDV hariç 10.000 TL, KDV oranı %20, tevkifat oranı 5/10: Hesaplanan KDV 2.000 TL · alıcının tevkif edeceği KDV 1.000 TL · tevkifat dahil toplam 12.000 TL · satıcıya ödenecek (tevkifat hariç) toplam 11.000 TL.
Beyan
- Alıcı, tevkif ettiği KDV'yi işlemin gerçekleştiği dönemin 2 No.lu beyannamesiyle beyan edip öder. Ocak 2024'ten itibaren sorumlu sıfatıyla beyan edilen KDV, ödenmiş olması şartıyla 1 No.lu beyannamede indirilebilir (7491 sayılı Kanun). İndirilecek KDV listesinde bu tutar ayrı kolonlarda gösterilir; bkz. İndirilecek KDV listesi.
- Satıcı, işlemi 1 No.lu beyannamede iki yerde gösterir: "Kısmi Tevkifat Uygulanan İşlemler" tablosunda (vergi alanında tevkif edilmeyen KDV) ve iade isteyecekse "Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler" tablosunda (iadeye konu olan KDV alanında tevkif edilen KDV). Ayrıca tevkifat uygulanan satışlar ve alıcılar listesi beyanname ekinde elektronik ortamda bildirilir.
Tevkifat nedeniyle KDV iadesinin mantığı
Satıcı, satışında KDV'nin yalnız bir kısmını tahsil ettiği hâlde alışlarında KDV'nin tamamını öder. Bu yüzden indirilecek KDV'si hesaplanan KDV'sini aşar ve devreden KDV oluşur. Kanun, bu durumda tevkif edilen KDV'nin satıcıya iadesine izin verir.
- İade tutarı işlemin bünyesine giren KDV değil, tevkif edilen KDV esas alınarak belirlenir ve bu tutarı aşamaz.
- İade için satıcının tevkif edilmeyen KDV'yi beyan etmiş, alıcının 2 No.lu beyannameyi vermiş ve tahakkuk eden vergiyi ödemiş olması gerekir (genel bütçeli idarelere yapılan işlemlerde hakedişin onaylanması yeterlidir).
- Aynı işlem hem tevkifata hem indirimli orana tabiyse önce tevkifattan doğan alacak iade edilir.
Belgeler, mahsup ve nakit iade sınırları: Tevkifat kaynaklı KDV iadesi. Tutarları hesaplamak için: KDV ve tevkifat hesaplama aracı.
Fazla veya yersiz tevkifat
Tevkifata tabi olmayan bir işlemde tevkifat yapılırsa işlem, alıcı ve satıcı beyanları düzeltilerek tevkifat uygulanmadan önceki hâline döndürülür. Fazla tevkif edilen vergi önce alıcı tarafından satıcıya ödenir; alıcı, ödeme belgesi ve satıcının düzeltme yaptığını gösteren vergi dairesi yazısıyla başvurursa fazla ödediği vergi kendisine iade edilir. Bu iadelerde teminat, YMM raporu ve inceleme raporu aranmaz.
Kaynaklar
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (9. madde (vergi sorumlusu); 29. madde)
- Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği (konsolide metin) (I/C-2.1 KDV'de tevkifat uygulaması)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulamada güncel mevzuat ve mükellefin özel durumu dikkate alınmalıdır. İçerikleri nasıl hazırladığımızı editoryal ilkelerimizde anlatıyoruz.