Kısa cevap
Mahsuben iade, KDV iade alacağının nakit ödenmek yerine mükellefin (ve belirli şirketlerde ortakların) vergi dairesi borçlarına, ithalde alınan vergilere veya SGK prim borçlarına sayılmasıdır. Talep, belgeler tamamlanıp KDVİRA kontrol raporu geldiğinde olumsuzluk bulunmayan tutarlar üzerinden yerine getirilir; vergi dairesine olan borçlara mahsup belgelerin tamamlanmasını takip eden 10 gün içinde yapılır.
Mahsuben iade nedir?
KDV iade alacağının borçlara sayılarak kullanılmasıdır. Tebliğe göre alacak; mükellefin kendisinin veya ortaklık payı ile orantılı olmak üzere adi, kollektif ve adi komandit şirketlerde ortakların (komandit şirketlerde yalnız komandite ortakların) borçlarına mahsup edilebilir.
Hangi borçlara mahsup edilir?
| Borç | Nasıl işler? |
|---|---|
| Vergi dairelerince takip edilen amme alacakları | Devlete ait olup vergi dairesince takip edilen tüm borçlar. Gerekli bilgi ve belgelerin tamamlandığı tarihi takip eden 10 gün içinde tamamlanır |
| İthalde alınan vergiler | Gümrük idaresinden, vergiler ve varsa gecikme faizi, zam, ceza ile ödemenin yapılacağı muhasebe birimini gösteren yazı alınır; muhasebe işlem fişi talepten itibaren 10 gün içinde gönderilir |
| SGK prim borçları | Sosyal sigorta, işsizlik sigortası primi ve idari para cezası borçları ile ferileri. SGK'dan alınan borç belgesi dilekçeye eklenir (cari dönem borçlarında aranmaz) |
ÖTV borçları
KDV iade alacağı ÖTV Kanunundan doğan borçlara mahsup edilemez. İstisna: ÖTV'ye tabi malların indirimli oranda tesliminden doğan KDV alacağının bu mallara ilişkin ÖTV borçlarına mahsubu.
İndirimli orana tabi işlemlerden doğan alacaklarda ayrıca %51 veya fazlası kamuya ait kuruluşlardan alınan elektrik ve doğalgaz borçlarına ve organize sanayi bölgelerinden alınan elektrik, su, doğalgaz, internet, altyapı katılım payı ve aidat borçlarına mahsup mümkündür. → İndirimli oran KDV iadesi
SGK prim borçlarına mahsupta süre
Tebliğ, SGK prim borçlarına mahsup isteyen mükelleflerin dilekçe ve belgeleri mümkün olan en erken tarihte, en geç KDV beyannamelerinin verildiği ayın son gününe kadar vergi dairesine ulaştırmasını ister. Prim borcunun vadesi geçmişse vade ile SGK'ya ödemenin yapıldığı tarih arasında gecikme zammı uygulanabileceğine dikkat çeker.
Mahsuben iade talebi
- İade talep dilekçesi ve iade için aranan belgeler eksiksiz verilmelidir.
- Mahsup talebi, belgeler tamamlanıp KDVİRA kontrol raporunun geldiği tarihte olumsuzluk tespit edilmeyen tutarlar itibarıyla yerine getirilir; olumsuzluk bulunan alımlara ilişkin tutarın mahsubu olumsuzluk giderilince yapılır.
- İade hakkı doğuran işlemin tevsikinde kullanılan gümrük beyannamesi, serbest bölge işlem formu gibi belgelerin doğrulanmış (teyidi alınmış) olması gerekir.
- Mahsup dilekçesi olmadan yalnız belge ibraz edilmesi, beyannamede iade gösterilmiş olsa bile iade talebinde bulunulmamış sayılır.
Eksiklik ve gecikme zammı
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Vergi dairesindeki işlemler nedeniyle mahsup gecikti | Borçlar için gecikme zammı uygulanmaz |
| Alacağın kesinleştiği tarihten sonra vadesi geçmiş borçlar | Bu tarihten sonra gecikme zammı uygulanmaz |
| Eksiklik/olumsuzluk yazısının tebliğinden itibaren 30 gün içinde giderildi | Mahsup dilekçe tarihi itibarıyla yapılır; gecikme zammı yok |
| 30 günden sonra giderildi | Mahsup giderildiği tarihte yapılır; gecikme zammı hesaplanır |
| Elektronik gönderilmesi gereken belgeler gönderilmedi veya muhteviyat eksik | Aynı esaslar uygulanır |
İşlem türüne göre rapor ve teminat şartı
| İşlem türü | Mahsuben iadede |
|---|---|
| Mal ihracatı, ihraç kaydıyla teslim | Belgeler tamamsa miktara bakılmaksızın rapor ve teminat aranmaz |
| Hizmet ihracatı | 50.000 TL'ye kadar aranmaz; aşan kısım inceleme raporu veya YMM raporu (teminatla iade mümkün) |
| Kısmi tevkifat: teslimler (metal, hurda, pamuk, orman ürünleri, demir-çelik vb.) | Miktara bakılmaksızın aranmaz |
| Kısmi tevkifat: yapım işleri ve benzerleri | 50.000 TL'ye kadar aranmaz; üzeri inceleme raporu veya YMM raporu |
| Kısmi tevkifat: temizlik, işgücü temini gibi hizmetler | 50.000 TL'ye kadar aranmaz; üzeri inceleme raporu (tam tasdik sözleşmesi varsa YMM raporu) |
| İndirimli oran: yılı içinde (406) | Dönem itibarıyla 50.000 TL'ye kadar aranmaz; üzeri inceleme veya YMM raporu, aşan kısım için teminat |
Ayrıntılar: İhracat · Tevkifat KDV iadesi · İndirimli oran
Mahsup sonrası kalan alacak
Mahsuptan sonra kalan kısmın nakden iadesi istenirse işlem türüne ilişkin nakden iade esasları uygulanır. Bu durumda mahsup edilen kısım, incelemesiz nakden iade sınırının hesabında dikkate alınmaz. Alacağın üçüncü kişilere ödenmesi veya borçlarına mahsubu istenirse nakden iade esasları uygulanır ve noter onaylı alacağın temliki sözleşmesi aranır.
Kaynaklar
- Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği (konsolide metin) (IV/A3-2 Mahsup yoluyla iade; işlem türlerine ilişkin mahsuben iade bölümleri)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulamada güncel mevzuat ve mükellefin özel durumu dikkate alınmalıdır. İçerikleri nasıl hazırladığımızı editoryal ilkelerimizde anlatıyoruz.